सम्झनाका मीठा पलहरू

मनको कुनामा लुकेर बसेको,

सम्झनाको मीठो धुन बजेको।

बितेका पल फेरि बल्झिए जस्तो,

हृदयमा न्यानोपन सजेको।

आँगनमा खेलेको धुलो माटो,

झरी पर्दा रुझेको त्यो बाटो।

निर्दोष हाँसो, साथीहरूको हुल,

आज पनि मुटुमा फुल्छ त्यो फूल।

हजुरआमाले सुनाएको कथा,

आगो ताप्दै बाडेको व्यथा।

घरको माया, स्नेहको स्पर्श,

सम्झनाले दिन्छ कति हर्ष।

कसैको त्यो पहिलो नजर,

मनमा जागेको मीठो रहर।

लुकेर हेरेको त्यो मुस्कान,

आज पनि गर्छ मन बेइमान।

यी यादहरू जूनकिरी जस्तै,

अँध्यारोमा चम्किन्छन् कस्तै।

कहिले आँखा रसाउँछन् बेसरी,

कहिले मन हुन्छ हल्का केसरी।

यी मीठा सम्झनाका पोका,

जीवन जिउने मीठो नौका।

वर्तमान जतिसुकै कठिन भए पनि,

यिनैले दिन्छन् बाँच्ने आधार बनी।

जिउँदो किन हुन्न म?

कुनै दिन जिन्दगीमा चमत्कार किन हुन्न?

खुशीको, हर्षको त्यो आधार किन हुन्न?

यो उस्तै रङ्गहीन बाटो, यो उस्तै सफर,

यो शुष्क, यो निरस यात्रा पार किन हुन्न?

म हरेक बिहान आँखा त खोल्छु यहाँ,

यो संसार, यो भिडभाड देख्छु जहाँ।

तर भित्र कतै शुन्यता छ गहिरो,

त्यो जीवनको वास्तविक बहार किन हुन्न?

म हरेक दिन जाग्छु त यो दुनियाँमा,

चल्छु, बोल्छु, हराउँछु आफ्नै धुनमा।

समयको घडीसँगै उठ्छु त म पनि,

साँच्चै जिउँदो भएको आभास म मा किन हुन्न ?

सास फेर्छु, हिँड्छु, गर्छु दैनिकीका काम,

तर मनमा छैन त्यो ऊर्जा, त्यो विश्राम।

दिनहरू बित्छन्, रातहरू ढल्छन् उस्तै,

तर जीवन जीवन्त हुने त्यो तार किन हुन्न?

हो, म हरेक दिन जाग्छु... यो सत्य हो,

तर जागेर पनि नजागे झैँ किन यो मन रोयो?

शरीर उठ्छ, तर आत्मा सुतिरहेझैँ,

म जिउँदो छु, तर जिन्दगी जिउँदो किन हुन्न?

"रिक्त हँसाइ"

गयो ऊ, फर्केर आउनै भुलेछ,

खै कस्ले अल्झाएर बाटो भुलेछ।

त्यो पंछी जस्तै, जसले गुँड बिर्सन्छ,

आफ्नो बास, आफ्नो संसार नै बिर्सन्छ।

आकाशमा उडेको चरी जस्तै,

खोज्दाखोज्दै नजर हराउँछ,

त्यसरी नै उसको स्मृति पनि,

क्षितिजमा बिलाउँदै जान्छ।

कहिले काहीँ लाग्छ, 

माया नै नलाएको भए हुन्थ्यो,

यो मन कसैको यादमा नअल्झेको भए हुन्थ्यो।

न त उसलाई पर्खिने बानी बस्थ्यो,

न त यो विरहको आगोले डस्थ्यो।

यादहरू बोकेर हिँड्न थाक्यो मन,

फर्किएला भन्ने आशा पनि मर्यो,

एकोहोरो बाटोमा हेर्दाहेर्दै,

आँखाको नजर पनि धमिलो भयो।

के भयो कुन्नि, ऊ गएपछि यस्तो,

सबै उस्तै छ, तर छैन केही उस्तो।

एक हँसिलो मान्छे, जो रमाउँथ्यो सधैं,

आजकाल त मुस्कुराउनै भुलेछ।

जीवनका रंगहरू फिक्का भए,

बिनाकारण दिनहरू लामा लाग्छन्,

रातभरि तारा गन्दै बित्छ बेला,

सपनामा पनि उही अनुहार नाच्छन्।

आज फेरि आकाशमा हेरें,

सोधें ती बादलहरूलाई,

के तिमीले देख्यौ उसलाई कतै?

मौन रह्यो आकाश, चुपचाप बग्यो हावा।

रिक्त हँसाइ बोकेर, अधुरो प्रेम सम्हालेर,

जीवनको बाटो हिँड्दैछु एक्लै,

शायद कुनै मोडमा भेटौंला फेरि,

या बिर्सिजाऊँ एकअर्कालाई सधैंका लागि।

जिवनको किताब

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले,

कुन हतारमा थियौ, कुन सोचमा डुबेर।

शान्तिले पढेको भए, अडिएर मलाई,

पक्कै पनि बुझ्ने थियौ, आयौ नजिकै आएर।

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...

म त्यो मात्र थिइनँ जो बाहिर देखिन्थें,

म भित्र पनि एक गहिरो सागर थियो नि।

हरेक पानामा छरिएका भावना अनगिन्ती,

हरेक अक्षरमा लुकेको नयाँ संसार थियो नि।

तिमीले त्यो गहिराइ कहाँ नियाल्यौ र?

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले,

कुन हतारमा थियौ, कुन सोचमा डुबेर।

शान्तिले पढेको भए, अडिएर मलाई,

पक्कै पनि बुझ्ने थियौ, आयौ नजिकै आएर।

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...

ती पाना जहाँ पीडाको छाया थियो बास,

हाँसो पछाडि लुकेको थियो आँसुको आभास।

ती कुरा जो ओठसम्म आइ फर्किए फेरि,

त्यो कमी तिमीले गरेनौ कहिल्यै महसुस।

बुझेनौ मनको मौसम कस्तो थियो भनेर,

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...

सरसरती नजरले हेर्यौ यसरी मलाई,

मानौं कुनै अपरिचित कथा हुँ म पराई।

यदि रोकेर, थोरै पढेको भए तिमीले,

थाहा पाउँथ्यौ कति आफ्नो मान्छे हुँ म तिम्रै।

खुल्ला किताब जस्तै त थिएँ म सामुन्ने,

पढ्नेलाई थोरै फुर्सद चाहिएको थियो नि।

धैर्यले पढेको भए बुझिहाल्थ्यौ शायद,

तर...

केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...!!

हो, केही पाना नपढी नै पल्टायौ तिमीले...

गहिरो नाता अनि रित्तो मन

यत्तिकै कहाँ बन्छ र नौलो मान्छे सँग गहिरो नाता,

त्यसै कहाँ कोही अपरिचितको साथ रोज्दछ र?

पक्कै आफ्नै आँगनको छहारी पातलिएको होला,

पक्कै कुनै आफ्नैले मनमा घोचेको होला।

जब आफ्नै दैलोमा आवाजहरू सुनिदैनन्,

जब आफ्नै भावनाहरू भित्तामा  ठोकिन्छन्।

जब मुस्कान पछाडिको आँसु कसैले देख्दैनन्,

अनि आँखाहरू एक सहानुभूतिका लागि तड्पिन्छन्।

जब आशाका धागाहरू आफ्नै हातबाट चुँडिन्छन्,

जब विश्वासको जगमा चिराहरू देखिन्छन्।

जब भिडमा भएर पनि एक्लोपनले घेर्छ,

अनि सास फेर्न पनि गह्रुङ्गो झैँ लाग्छ।

तब मनले खोज्छ एउटा कुना, एउटा नयाँ आश्रय,

जहाँ नभने पनि पीडा कसैले बुझ्न सकोस्।

जहाँ जाँच्ने नजरहरूको पहरा नहोस्,

र छरिएका टुक्राहरूलाई कसैले थाम्न सकोस्।

त्यो अपरिचित अनुहार तब केही आफ्नो लाग्छ,

उसको कुरामा शायद आफ्नै प्रतिबिम्ब झल्किन्छ।

त्यो रित्तोपन जसले मन भित्र गहिरो कोलाहल गर्थ्यो,

कुनै नौलो मान्छेको सहानुभूतिले मन केही भरिन्छ।

त्यसैले सत्य हो, 

यत्तिकै कहाँ जोडिन्छ र अपरिचितसँग मन,

यत्तिकै कहाँ कसैले पराईमा आफ्नोपन खोज्छ होला।

कुनै आफ्नैले दिएको मौनता चिच्याएको हुनुपर्छ,

केही रित्तोपन आफ्नाले नै दिएको हुनुपर्छ...

हो, केही रित्तोपन आफ्नाले नै दिएको हुनुपर्छ।

एकलो बटुवा -जिवनको उकालोमा

छायाहरू फैलिन्छन्, दिन बुढो हुन्छ,  

थाकेका हाडहरू गुनासो गर्छन्, विरोध गर्छन्।  

दुखाइहरूमा एक कथा खुल्छ,  

शरीरले आफ्नो आराम खोज्छ।  

तर बिहान अवस्य हुनेछ, प्रकाश फैलिने छ,  

र कर्तव्यको आवाज, कोमल भए पनि, स्पष्ट छ,  

बिहानको चिसो र धुम्मिलो कुहिरो मार्फत,  

भार फर्कन्छ, बाटो यहाँ छ।

यो थकितको रूप, यो सिसाको भाँडो,  

बाटोले फुटाएको, आँधीले झुकाएको,  

इच्छाशक्ति जम्मा गर्नुपर्छ, नसाहरू धराशायी भए पनि,  

र फेरि उठ्नुपर्छ, सहज सुविधाको,  

सहयोगी हातको, साझा बोझको,  

सहज कुरा भन्दा पर आउनुपर्छ।  

यो एक्लो भूमिमा,  

कोही रूखहरूको बीचमा एक्लै हिँड्छ।

यो सत्य हो, गहिराइले थाहा पाइएको  

हरेक प्राण जसले सास फेर्छ:  

सबैभन्दा गह्रौं बोझ एक्लै आफै बोकिन्छ,  

मौनता, निद्रा, वा मृत्युको यस छेउमा।  

जबसम्म जीवनको कमजोर धड्कन भित्र बज्छ,  

जति नै टुटेको, चोट लागेको, वा दुख्ने भए पनि,  

उकालोको यात्रा आफैंबाट सुरु हुनुपर्छ,  

भित्री ढोकामा ढक्ढकाउँदै।

कुनै काँध, बलियो र फराकिलो,  

झुकेको शरीरलाई थाम्न देखा पर्दैन।  

हामी आँसुहरूलाई एकातिर राख्न सिक्छौं,  

र आफ्नै संघर्षपूर्ण नाम फुस्फुसाउँछौं।  

अंगहरू उठाउन, खुट्टाहरूलाई अगाडि बढ्न प्रेरित गर्न,  

अगाडि रहेका मिलहरूको सामना गर्न,  

यो मीठो-तीतो, दोहोरिने कार्य।

कांधहरु त चोला उठेको दिन मात्र

तम्सिनछन उठाउनलाई,

जिवन भरि बोकेको यो शरिर ।

Tashvir/तस्बिर

गरीब प्रतिका सहानुभूति,
भण्डारका तिम्रा ती सम्पति,
 हृदय भरिका व्यङ्ग रस्,
 तिम्रा ति उतारिएका तश्वीर
नांगा भोका अनि मुल्यहीन सम्प्रतिको........ 
तिम्रा कृति यो तश्वीर .... 
अब मुल्यवान भो हजारों रुपियाँमा बिक्रि हुने भो ....... 
 तस्विरका विषय वस्तु 
हिज जस्तै आज पनि यस्तैनै रहने भो........
 कति दृष्टिमधुर तिमीले उतारेको यो तश्वीर, 
मानव आकृति जस्तै 
हाड र छालाको विषम प्रदर्शन, 
आफ्नो सन्तानको अवस्था त बेश्सै छ, 
 पोष्टिक आहारले भरपुर छ खान्की, 
परिष्कार एवं समय सापेक्ष छ पोशाक...... 
सबै...सबै.. त्यो तश्वीरको भन्दा बड़िया छ. 
तश्वीरको मोडेलको त के मूल्य छ 
न दिनहुँ खान पाईराखेको छ न कपडानै छ ढङ्गको,
यो त तिम्रो कला हो 
कस्तो दामी पोज पारेर उतारेको तश्वीर...
 अब मुल्यवानभो हजारो रुपियाँमा बिक्रि हुने भो......